Μάιος

«Ρυθμίζοντας κόκκινα δάνεια στην Ελλάδα του 2016»

κόκκινα δάνειαΣτην Ελλάδα της κρίσης, που συνεχίζεται για εβδόμη συνεχόμενη χρονιά, η πραγματικότητα σε σχέση με τα δάνεια τραπεζών, κόκκινα ή πράσινα, είναι μία και μοναδική.

Η λύση του προβλήματος δεν βρίσκεται στον τρόπο ή την εταιρεία διαχείρισης των κόκκινων δανείων, αλλά στην ουσία του. Στη δυνατότητα δηλαδή, όλων των επιχειρήσεων (κυρίως) να συνεχίσουν να λειτουργούν και να παράγουν, ώστε να έχουν την προοπτική (ή πιθανότητα) να εξυπηρετήσουν σε οποιοδήποτε βαθμό ή χρόνο τις οφειλές τους.

Τα μεγέθη είναι δυσθεώρητα τόσο σε σύγκριση με το οικονομικό μέγεθος της χώρας όσο και για το μέγεθος του χρηματοπιστωτικού συστήματος.

Ο ντόρος όμως αφορά αποκλειστικά τα κόκκινα δάνεια για τα οποία επίσης υπάρχει μία και μοναδική πραγματικότητα. Όλοι επιθυμούν να ρυθμιστούν, να επανέλθουν σε ρυθμούς εξυπηρέτησης ή έστω σε συμφωνία «μη εξυπηρέτησης» (δηλαδή κεφαλαιοποίησης) για ορισμένο χρονικό διάστημα.

Πλέον το σκηνικό έχει στηθεί στον τρόπο, το μηχανισμό και το πλαίσιο μέσα στο οποίο θα γίνονται οι πολυπόθητες για όλους ρυθμίσεις. Οι τράπεζες έχοντας πλέον ανακεφαλαιοποιηθεί ήδη τρείς φορές, αναζητούν λύσεις για την επαναφορά των ληξιπρόθεσμων δανείων σε καθεστώς εξυπηρέτησης (με ποικίλους τρόπους). Συνεχώς ξεπροβάλλουν διάφορα «προϊόντα» ρυθμίσεων τα οποία αν έρθουν στα μέτρα και τις δυνατότητες των οφειλετών τότε προχωρούν, διευρύνονται και υιοθετούνται και από τις υπόλοιπες (δεν έμειναν και πολλές πια). Το μεγαλύτερο, και πλέον άμεσης προτεραιότητας πρόβλημα, αφορά τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Με τους διάφορους νόμους κατά καιρούς, τα επιμέρους δανειακά προϊόντα έχουν – με τον έναν ή τον άλλο τρόπο – διευθετηθεί. Τα καταναλωτικά και στεγαστικά δάνεια με μακροπρόθεσμες και εις το διηνεκές ρυθμίσεις ή μέσω του νόμου «Κατσέλη» για τους πλέον ασθενέστερους οικονομικά. Τα μεγάλα, επιχειρηματικά δάνεια (άνω των 20 εκατομμυρίων συνήθως) με λύσεις εξειδικευμένες, που συνήθως περιλαμβάνουν επιπλέον χρηματοδότηση και ελάφρυνση («κούρεμα») της οφειλής με πιο πρόσφατη την επικείμενη της ΕΒΖ (Ελληνική Βιομηχανία Ζάχαρης) ή μέσω του παλαιότερου άρθρου 99 σε πτώχευση με «καθυστερήσεις». Η βάση όμως της ελληνικής οικονομίας, και της όποιας πιθανότητας έχει αυτή να ανακάμψει, βρίσκεται στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Η κατάσταση πλέον για όλες αυτές τις επιχειρήσεις βαίνει ανεξέλεγκτη καθώς οι μεταβολές έχουν την μορφή καταιγίδας και οι δυνατότητες αναπροσαρμογής τους στις νέες συνθήκες βαίνουν μειούμενες.

Ουσιαστικά το ζητούμενο είναι να συνεχίσουν πρωτίστως να λειτουργούν ομαλά, να εξετάσουν προσεκτικά και συγκεκριμένα, τα περιθώρια βελτίωσης των εσωτερικών και διαδικαστικών τους λειτουργιών για εξοικονόμηση πόρων, να στραφούν σε νέους και εναλλακτικούς τρόπους εξωστρέφειας των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών και προτερημάτων τους, προκειμένου να υπολογίσουν στο τέλος, σε τι βαθμό και με ποιο τρόπο μπορούν να αποπληρώσουν τις ληξιπρόθεσμες (ή μη) τραπεζικές τους υποχρεώσεις. Η παγίδα της ρύθμισης, με όρους μη εξυπηρετήσιμους, αποτελεί ήδη σοβαρό πονοκέφαλο όλων των μερών.

Τα δάνεια των οφειλετών, είναι οι καταθέσεις των αποταμιευτών.

Συνοπτικά και υπεραπλουστευμένα η τραπεζική δραστηριότητα έχει ως εξής.

Ο Α καταθέτει τα χρήματα του στην τράπεζα, η οποία κρατά ένα ελάχιστο ποσοστό ως διαθέσιμα, και το υπόλοιπο το δανείζει στον Β με επιτόκιο μεγαλύτερο από αυτό που πληρώνει στον Α που αρχικά τα έβαλε στο σύστημα.

Το παραπάνω παράδειγμα είναι πολύ απλό και κατανοητό από όλους, και περιέχει έναν και μοναδικό κίνδυνο. Να μην επιστρέψει ο Β τα χρήματα που δανείστηκε.

Η αλήθεια είναι όμως αρκετά πιο πολυδιάστατη αφού ο Β δανείστηκε από την τράπεζα για να αγοράσει ένα σπίτι από τον κατασκευαστή Γ, ο οποίος κατέθεσε τα χρήματα πάλι στην τράπεζα, η οποία πάλι κράτησε το μικρό ποσοστό ασφάλειας και δάνεισε αυτή τη φορά στον Δ, ο οποίος και αυτός δανείστηκε προκειμένου να πληρώσει έναν Ε ο οποίος πάλι τα κατέθεσε , και η τράπεζα πάλι βρήκε έναν ΣΤ κ.ο.κ.

Προφανώς λοιπόν προκύπτει ένα σημαντικό αλυσιδωτό πρόβλημα. Ο κίνδυνος πλέον του αρχικού καταθέτη Α όσο και των υπολοίπων δεν αφορά μόνο τον Β αλλά και τους υπόλοιπους δανειζόμενους (Δ, ΣΤ, κ.ο.κ.).

Το πρόβλημα προέκυψε όταν οι δανειζόμενοι έπαψαν να εξυπηρετούν τα δάνεια αυτά. Οι  τράπεζες όμως έπρεπε να μπορούν (δυνητικά και όχι εν μέσω capital controls) να επιστρέψουν τις καταθέσεις των αρχικών αποταμιευτών. Εκεί ξεκινάει ο τραπεζικός «Γολγοθάς» ο οποίος συνεχίζεται αμείωτος μέχρι και σήμερα. Ο δρόμος οδηγεί στη σταύρωση το ερώτημα όμως  που τίθεται είναι αν υπάρχει η δυνατότητα οι σταυρωμένες (τράπεζες) να αναστηθούν! Από 1 Ιανουαρίου 2016 απαγορεύτηκε σύμφωνα με την ευρωπαϊκή νομοθεσία η δυνατότητα του δημόσιου τομέα να συμμετέχει στις ανακεφαλαιοποιήσεις των τραπεζών (bail out) και θα πρέπει όταν συντρέχουν τέτοιοι λόγοι να χρησιμοποιούνται ίδια μέσα (bail in), δηλαδή χρήματα από μετόχους, ομολογιούχους ή ακόμα και καταθέτες.

Πολύς «θόρυβος» γίνεται τελευταία σχετικά με το νομοσχέδιο για τις άδειες λειτουργίας των εταιρειών που θα μπορούν να αγοράζουν τα λεγόμενα κόκκινα δάνεια από τις τράπεζες. Πρακτικά αποτελεί ένα παράλληλο σύμπαν καθώς το τελευταίο που απασχολεί τους δανειολήπτες είναι το ποιόν θα έχουν απέναντι τους αύριο «όταν» ή καλύτερα «όποτε» αποφασιστεί η νομοθετική ρύθμιση που αποτελεί σημείο διαπραγμάτευσης με τους πιστωτές σχετικά με το σύνολο των δανείων που θεωρούνται καθυστερούμενα από τις τράπεζες.

Σε κάθε περίπτωση αυτή η εξέλιξη αποτελεί ταξίδι στο άγνωστο, καθώς πολλά ακούγονται αλλά τίποτα δεν έχει ακόμα επισημοποιηθεί σχετικά με το νομικό καθεστώς που θα διέπει την συγκεκριμένη κατηγορία δανείων (αυτά που θα μεταβιβαστούν). Κάποιος μπορεί να το θεωρήσει καλή εξέλιξη καθώς οι νέοι ανάδοχοι έχοντας αγοράσει φθηνότερα την απαίτηση, θα έχουν και περισσότερα περιθώρια για έκπτωση (το λεγόμενο και «κούρεμα») οπότε και χαμηλότερο κόστος εξυπηρέτησης. Εύλογη διερώτηση που προκύπτει βέβαια είναι αν οι νέοι ανάδοχοι θα προχωρήσουν σε άμεσες ενέργειες αναγκαστικών μέτρων είσπραξης των απαιτήσεων μέσω πλειστηριασμών κτλ.

Σχετικές αναγγελίες περί προστασίας των αδύναμων, ευπαθών ή άλλων ευαίσθητων κατηγοριών έχουν την τιμητική τους. Παρόλα αυτά, ακόμα δεν έχει ξεκαθαριστεί κάτι. Στην πράξη όλοι οι εμπλεκόμενοι (τράπεζες και οφειλέτες) τηρούν στάση αναμονής καθώς όλοι προσδοκούν ότι το μέλλον θα δημιουργήσει καλύτερες προϋποθέσεις (αν και στο παρελθόν παρόμοιες προσδοκίες διαψεύστηκαν!). Οι μεν τράπεζες έχουν συνεχώς νέα προγράμματα ρυθμίσεων, τα οποία άλλες φορές αποτελούν πραγματικά δίκαιες και επωφελείς για τους δανειολήπτες λύσεις, και άλλες φορές απλά πετάνε την μπάλα παρακάτω, «πουλώντας»  απλά χρόνο, και μερικές φορές σε ακριβή τιμή.

Το επιχείρημα των τραπεζών για τη δυσκολία στις ρυθμίσεις, με γενναίες μειώσεις σε ποσά και επιτόκια, οφείλεται στο γεγονός ότι οι επιτροπές τους μην έχοντας ακόμα νομική κάλυψη σε σχέση με την ενδεχόμενη μελλοντική δίωξη τους από τους μετόχους, δεν επιθυμούν να εμπλακούν σε ένα ενδεχόμενο δικαστικό αγώνα με τους ίδιους τους μετόχους τους, εν όψει και της φημολογούμενης σχετικής νομοθετικής ρύθμισης περί απαλλαγής τους. Από τη άλλη μεριά οι δανειολήπτες έχοντας ήδη ρυθμίσει μία ή και περισσότερες φορές τα δάνεια τους και βλέποντας όλο αυτό το ανακάτεμα αναβάλλουν την όποια ενδεχόμενη προσπάθεια επανα-ρύθμισης των οφειλών τους.

Συμπερασματικά δεν υπάρχουν μαγικές λύσεις. Υπάρχουν όμως μεγάλα περιθώρια διαπραγματεύσεων με τον οποιοδήποτε πιστωτή, εφόσον υπάρχουν ρεαλιστικά και πραγματικά στοιχεία που μπορεί κάποιος να χρησιμοποιήσει προκειμένου να αποδείξει ότι επιθυμεί να αντεπεξέλθει στις δυσκολίες, και να επαναφέρει την κανονικότητα στις συναλλαγές και τις υποχρεώσεις του στον οποιοδήποτε βαθμό και χρόνο θα μπορεί να ανταποκριθεί. Το μέλλον του καθενός είναι στα χέρια του και οφείλει -εφόσον επιθυμεί- να εξαντλήσει τα περιθώρια προκειμένου να επαναφέρει σε ισορροπία την εύρυθμη λειτουργία της οικονομικής μονάδας που διαχειρίζεται. «Ειδικοί» ενδεχομένως να υπάρχουν πολλοί, καθώς και η κατ’ ιδίαν διαχείριση δεν αποκλείεται ως αντι-λειτουργική. Το μήνυμα είναι όμως ότι δεν πρόκειται να «βρέξει» λύσεις, πρέπει όλοι να κάνουμε πράξεις!

Δείτε περισσότερα για τη ρύθμιση δανείων εδώ.

25/05/2016

Κόκκινα Δάνεια και «πράσινα άλογα»

«Ρυθμίζοντας κόκκινα δάνεια στην Ελλάδα του 2016»